Ian Brodie Rated 3 / 5 based on 5 reviews

Tại sao số 4 trên mặt số lại là IIII mà không phải là IV?

0
comments
6 tháng trước

(Tudiendongho.vn) - Trên hầu hết nhiều chiếc đồng hồ đến từ các thương hiệu Glashütte Original, Lange, Ulysse Nardin, Blancpain, Cartier, thậm chí cả Rolex, thay vì sử dụng kí hiệu IV, tại vị trí 4 giờ lại là kí hiệu IIII. Vậy bí mật là gì?

Dây đeo đồng hồ chính hãng rubber b

Số La Mã là một trong những yếu tố đem đến sự cổ điển cho chiếc đồng hồ. Tuy nhiên, có một điểm khá lạ lùng trên những chiếc đồng hồ sử dụng cọc số La Mã. Liệu có bao giờ bạn thắc mắc: Trên hầu hết nhiều chiếc đồng hồ đến từ các thương hiệu Glashütte Original, Lange, Ulysse Nardin, Blancpain, Cartier, thậm chí cả Rolex, thay vì sử dụng kí hiệu IV, tại vị trí 4 giờ lại là kí hiệu IIII.

IIII trong dong ho. tudiendongho

 Nhiều thương hiệu đồng hồ sử dụng kí hiệu IIII trên mặt số

Thông thường, dãy số La Mã được viết tuần tự như sau: I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII, IX, X, XI, XII,… Bắt nguồn từ đế quốc La Mã cổ đại xuất hiện khoảng 1000 trước Công Nguyên, hệ thống số La Mã vẫn được sử dụng thông dụng khắp châu Âu cho đến thời kỳ Trung cổ.

Khoảng thế kỷ thứ 14, việc sử dụng số Ả Rập trở nên thông dụng hơn, còn số La Mã sử dụng cùng với bảng chữ Latin. Việc số La Mã ít phổ biến hơn được cho là do tiếng Latin đã mất dần tầm ảnh hưởng, cũng như sự bùng nổ của thời kỳ Phục Hưng huy hoàng.

London-Big-Ben-IV-numeral-4

Tháp đồng hồ Big Ben vẫn sử dụng cọc số IV

Tại một số nền văn hóa, số 4 lại được viết là IIII hay số 9 lại được viết là VIIII (thay vì IX). Cả hai cách viết này đều khá là dễ nhầm lẫn với số III hoặc số VIII. Những chiếc đồng hồ để bàn đầu tiên được làm tại châu Âu trong thế kỷ 13 vốn hay xuất hiện trong các nhà thờ thiên chúa thường sử dụng kí hiệu IIII để chỉ 4 giờ. Dưới đây là một vài giả thuyết đã được Từ điển đồng hồ tổng hợp lại:

Tránh phạm vào tên thần Jupiter

Trước khi đồng hồ ra đời, người La Mã sử dụng đồng hồ mặt trời để theo dõi thời gian, cụ thể là người cổ xưa căn cứ vào bóng mặt trời theo thuyết thiên văn của người Babylon cổ đại. Chúng ta không thể quên được một điều, những người thợ đồng hồ luôn có kiến thức tuyệt vời về bộ môn thiên văn. Có rất nhiều chiếc đồng hồ mặt trời được tìm thấy tại La Mã, những chiếc đồng hồ bỏ túi – mặt trời. Có một vài chiếc đồng hồ sử dụng IV, và có một vài chiếc lại sử dụng kí hiệu IIII.

Roman-numeral-number-IIII-watches-clocks-Jupiter

 Tên vị thần tối cao trong thần thoại La Mã được viết là IVPPITER trong tiếng Latin

Theo thần thoại La Mã, Jupiter chính là vị thần tối cao, vị thần đại diện cho bầu trời, sấm. Trong tiếng Latin, chữ Jupiter được viết là IVPPITER. Bởi vậy, để tránh mạo phạm đến thần Jupiter, những người thợ đồng hồ lựa chọn cách viết IIII thay cho cách viết IV.

Phục vụ đa số thị dân

Vào thời kì Cổ đại và Trung đại có rất ít người biết chữ, những người biết chữ thường là tầng lớp quý tộc, giàu có. Và tầng lớp thị dân là thường là những người không có nhiều kiến thức. Bởi vậy có một giải thuyết rằng để phục vụ đa số người dân ít học, trên những chiếc đồng hồ được treo trên nhà thờ trong mỗi thành phố, người ta sử dụng kí hiệu IV cho vị trí 4 giờ. Thậm chí, trên nhiều chiếc đồng hồ cổ, vị ví 9 giờ được thay bằng VIIII bởi nhiều thị dân không thể phân biệt được IX và XI hay IV và VI.

Roman-numeral-number-IIII-watches-clocks-11

 Giải mã bí mật sử dụng kí hiệu IIII trên đồng hồ

Vì sở thích của vua Louis XIV

Có một giả thuyết hiện đại hơn bắt nguồn từ vua Louis XIV của Pháp. Khá là giống với trường hợp tránh việc trùng với tên của vị thần tối cao Jupiter, đức vua Louis XIV thích những chiếc đồng hồ sử dụng kí hiệu IIII hơn là kí con số IV như trong tên của ông. Với ông, tên của mình không thể xuất hiện trên mặt số của những chiếc đồng hồ tầm thường bởi vua là đấng tối cao trên mặt đất.

Tuy nhiên, sự giải thích này cũng chỉ nhằm mục đích tham khảo mà thôi. Như đã nói ở trên, kí tự IIII xuất hiện trên nhiều chiếc đồng hồ từ rất lâu, còn trước khi cả vua Louis IV ra đời.

Khiến cho mặt số cân đối

Có lẽ so với các lời giải thích bên trên, lời giải thích để tạo nên sự cân bằng cho mặt số có lẽ là được xây dựng trên cơ sở lí trí hơn cả. Có 12 giờ trên một chiếc đồng hồ, do đó sử dụng kí hiệu IIII sẽ khiến mặt số đồng hồ trông cân đối hơn so với kí hiệu IV.

Roman-numeral-number-IIII-watches-clocks-9

 Cọc số IIII khiến cho mặt số đồng hồ trở nên cân đối hơn?

Trên hầu hết những mẫu đồng hồ hiện đại hiện nay, nhiều nhà chế tác lại sử dụng hệ thống kí hiệu song song, trong khi IIII đại diện cho 4 giờ thì IX đại diện cho 9 giờ. Như vậy, cụ thể trên mặt đồng hồ sẽ là dãy số: I, II, III, IIII, V, VI, VII, VIII, IX, X, XI, XII. Với cách sử dụng xen kẽ như vậy, 12 cọc chỉ giờ có thể phân thành 3 phần có cấu trúc như nhau, tạo nên điểm cân xứng, hài hòa. Rõ ràng là nhìn theo cách nào chăng nữa, nhìn ngược hay xuôi, ký tự IIII vẫn dễ đọc hơn IV.

Roman-numeral-number-IIII-watches-clocks-3

 Riêng số IV của H. Moser & Cie. được sắp xếp theo viền đồng hồ

Theo bạn, quan niệm nào hợp lí nhất?

Diễn Đàn Từ điển đồng hồ
Bình luận

XEM THÊM


loading